CHÌA KHÓA SỐNG LẠC QUAN
Tác giả: Lại Thế Luyện
Phát hành theo thỏa thuận giữa Công ty Văn hóa Hương Trang và
tác giả. Nghiêm cấm mọi sự sao chép, trích dịch hoặc in lại mà
không có sự cho phép bằng văn bản của chúng tôi.
GPXB số 970-2008/CXB/25-153/VHTT
QĐXB số 1949/QĐ-VHTT

In ấn và phát hành tại Nhà sách Quang Minh
416 Nguyễn Thị Minh Khai, P5, Q3, TP HCM
Việt Nam

Published by arrangement between Huong Trang Cultural
Company Ltd. and the author.
All rights reserved. No part of this book may be reproduced
by any means without prior written permission from the
publisher.

LẠI THẾ LUYỆN

Quà tặng trái tim

CHÌA KHÓA
SỐNG LẠC QUAN

NHÀ XUẤT BẢN VĂN HÓA THÔNG TIN

LỜI TRI ÂN
Cuốn sách nhỏ này,
Con kính tặng Thân Phụ
Cuộc đời và cách sống của Cha
là gương sáng cho con luôn biết sống lạc quan
- trong bất cứ hoàn cảnh nào!

Và con kính tặng Mẫu Thân
Tấm lòng khiêm cung, nhân hậu của Mẹ
đủ tiếp sức cho con vượt lên
mọi bất công ở đời
- để luôn giữ vững niềm tin
vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống!

Lại Thế Luyện

5

6

LỜI TỰA

T

rong cuộc sống, những sự việc
xảy ra hàng ngày đều có thể ảnh
hưởng đến thái độ sống của chúng ta. Những lúc
cuộc sống gặp thuận lợi, may mắn hoặc ít nhất
là trong những hoàn cảnh bình thường, ổn định,
chúng ta có thể dễ dàng duy trì được thái độ sống
lạc quan. Thế nhưng, khi cuộc sống chẳng may
gặp phải những âu lo bất trắc, khi phải đối mặt
với những thất bại triền miên, những mặt trái
phũ phàng của cuộc đời hoặc khi bản thân tưởng
như phải lâm vào hoàn cảnh khốn cùng bế tắc,
mấy ai trong chúng ta còn duy trì được thái độ
sống lạc quan?
Điều khó nhất trong cuộc sống, phải chăng,
chính là làm sao duy trì được thái độ sống lạc
quan?
Nhiều khi, những điều khiến cho ta cảm
thấy hạnh phúc trong cuộc sống không hẳn là
7

ở học vấn, tài năng, sắc đẹp, tiền bạc hay hoàn
cảnh, cũng không hẳn là ở những thành công hay
thất bại trong hiện tại, mà chính là ở thái độ sống
lạc quan của mỗi người chúng ta.
Ngay lúc này đây, bạn đang lạc quan hay
bi quan? Bạn có bao giờ ý thức được rằng, bi quan
hay sầu muộn tức là tự mình đang lãng phí những
ngày tháng quý giá của cuộc đời mình? Cho nên,
trong hành trình đời người, việc xác định cho bản
thân một thái độ sống lạc quan là điều hết sức
quan trọng! Một khi biết lựa chọn và rèn luyện
thái độ sống lạc quan, chắc chắn cuộc sống của
mỗi chúng ta sẽ trở nên tốt đẹp hơn rất nhiều!
Chúng tôi mong cuốn sách nhỏ này sẽ giúp
được phần nào trong việc nâng đỡ tinh thần, giúp
bạn vượt qua những nỗi buồn trong cuộc sống, để
luôn có khả năng sống lạc quan, hạnh phúc, mỉm
cười và nỗ lực vươn lên trong mọi hoàn cảnh - cho
dù cuộc sống có thế nào đi chăng nữa!
Thân mến!
Lại Thế Luyện
8

Quà tặng trái tim

CHƯƠNG 1

LÝ DO PHẢI SỐNG LẠC QUAN

C

ách đây khá lâu, tình cờ chúng tôi
có đọc một câu chuyện kể về hai
anh em sinh đôi nhưng có thái độ sống và suy
nghĩ hoàn toàn khác nhau.
Người anh thì luôn có thái độ lạc quan, lúc
nào cũng luôn tự nhủ: “Cuộc sống quanh mình
thật tốt đẹp!” Còn người em, trái lại, lúc nào cũng
luôn tỏ ra buồn phiền và tuyệt vọng. Nhiều lần,
người em thắc mắc về thái độ sống của người anh
sinh đôi với mình; có lúc người em đã từng nghĩ,
chỉ có những người điên khùng may ra mới có
được thái độ sống lạc quan kiểu như anh mình
mà thôi!
Cha mẹ của hai cậu bé rất lo lắng và đã tìm
đến một nhà tư vấn tâm lý để hỏi xem làm cách
nào có thể dung hòa tính cách của cả hai anh em?
Chìa khóa sống lạc quan

9

Nhà tư vấn đề nghị rằng, vào ngày sinh nhật của
cả hai anh em, cha mẹ hãy thử cho họ vào hai căn
phòng khác nhau và dành tặng mỗi người một
món quà riêng. Với người em hay bi quan thì hãy
tặng một bộ máy vi tính hiện đại nhất; còn với
người anh hay lạc quan thì chỉ tặng một hộp bút
chì màu nhỏ mà thôi!
Cha mẹ nghe theo lời nhà tư vấn, làm đúng
như vậy và lặng lẽ theo dõi kết quả.
Khi họ đến cửa phòng của đứa con trai hay
bi quan, họ nghe rõ tiếng phàn nàn của cậu bé:
“Mình không thích màu sắc của cái máy vi tính
này... mình không thích những trò chơi điện tử
nhàm chán như thế này... Chán ơi là chán!...”
Họ lại rón rén bước lại gần cửa phòng của
đứa con trai hay lạc quan. Nhìn qua khe cửa sổ,
họ thấy cậu bé đang mỉm cười thật hạnh phúc với
hộp bút chì màu của nó. Cậu bé nói: “Mình sẽ vẽ
được thật nhiều bức tranh đẹp nhờ có hộp bút chì
màu này!...”

10

Quà tặng trái tim

N

ghe qua câu chuyện trên đây, bạn
có suy nghĩ gì về thái độ sống lâu
nay của mình? Bạn tự nhận mình là người có thái
độ sống lạc quan hay bi quan? Nếu chúng ta có
thái độ sống bi quan, thì dẫu cuộc đời có mang
đến cho chúng ta nhiều điều tốt đẹp, thuận lợi,
may mắn, chúng ta vẫn cảm thấy chán nản và
bất hạnh. Trái lại, nếu chúng ta có một thái độ
sống lạc quan, thì dù cuộc sống có phần kém may
mắn đi chăng nữa, chúng ta vẫn có thể sống hạnh
phúc và làm được rất nhiều việc có ích!
Sự khác biệt cơ bản giữa thái độ sống lạc
quan và thái độ sống bi quan chính là ở đó. Chỉ
qua một câu chuyện minh họa giản dị trên đây,
hẳn mỗi chúng ta đều thấy được tầm quan trọng
của thái độ lạc quan trong cuộc sống là như thế
nào! Thái độ sống lạc quan có thể giúp chúng ta
làm nên nhiều điều kỳ diệu, trong khi thái độ bi
quan có thể phá hỏng tất cả.
Tổn thất lớn nhất của đời người chính là tự
giam hãm trong một thái độ sống bi quan. Hay
nói cách khác, mang một thái độ sống bi quan sẽ
Chìa khóa sống lạc quan

11

chẳng khác nào tự mình đang vùi dập cuộc đời
mình. Thế mà, khi nhìn vào đời sống của nhiều
người quanh ta cũng như của chính mình, chúng
ta thấy có biết bao nhiêu lý do để bi quan, biết
bao nhiêu là biểu hiện của thái độ bi quan.

Những lý do khiến chúng ta dễ bi
quan

Đ

ã ít nhiều biết đến những tác
hại của thái độ sống bi quan,
thế nhưng sao vẫn có rất nhiều người luôn sống
trong bi quan? Có rất nhiều lý do - chủ quan lẫn
khách quan - khiến chúng ta dễ bi quan trong
cuộc sống. Tuy nhiên, đã có khi nào bạn tự hỏi,
bản thân mình hiện diện trên cõi đời này để sống
trong hạnh phúc, lạc quan và hy vọng hay là để
chết sầu, chết héo trong từng ngày?
Ngày nào chúng ta có ý thức tự hỏi mình câu
hỏi đó, thì ngày đó chính là cột mốc đánh dấu bước
chuyển biến cơ bản trong cuộc đời ta. Giống như
bác sĩ trước khi điều trị không thể không chẩn
12

Quà tặng trái tim

đoán căn bệnh, muốn chữa trị tận gốc “căn bệnh”
bi quan, trước hết chúng ta không thể không mổ
xẻ những lý do khiến người ta thường tỏ ra bi
quan trong cuộc sống.


L

ý do căn bản đầu tiên khiến chúng
ta bi quan chính là những đau
khổ, bề trái của cuộc sống. Sống ở đời, con người
thường chỉ mong muốn mình có được những gì
tốt đẹp nhất. Thế mà, cuộc sống có biết bao nhiêu
nỗi khổ sở, những nghẹn ngào, uất ức, tức tối...
Khác với cuộc sống của hai cậu bé song sinh trong
câu chuyện trên đây, cuộc sống của những người
trưởng thành chúng ta dĩ nhiên còn phải đương
đầu với nhiều điều rắc rối hơn rất nhiều. Những
bề trái của cuộc sống có thể khiến con người thất
vọng, từ đó lại càng chìm sâu vào đau khổ nhiều
hơn.
Trong cuộc sống, dĩ nhiên chẳng có ai lại
thích mình bị đau khổ cả, cũng chẳng có ai điên
dại muốn đi tìm kiếm đau khổ hay giành giật
đau khổ cho mình. Thế nhưng, nhiều nỗi khổ đau
Chìa khóa sống lạc quan

13

trong cuộc sống cứ như “những vị khách không
mời” vẫn đến gõ cửa nhà chúng ta mỗi ngày.
Chỉ thoạt nghe nói đến hai chữ “đau khổ”
thôi, cõi lòng chất chứa muộn phiền của nhiều
người chúng ta lập tức đã cảm thấy thêm phần
ngột ngạt, bởi cuộc sống hằng ngày của chúng ta,
từ thuở mới bước chân vào đời cho đến nay đã
phải trải qua nhiều đau khổ rồi! Chẳng ai muốn
bản thân mình lại phải gánh chịu thêm một khổ
đau nào nữa!
Những nỗi đau khổ mà mỗi chúng ta gặp phải
trong cuộc sống thật muôn hình vạn trạng! Nói
chung, những thương tổn về mặt thể chất và tâm
lý đều khiến cho con người cảm thấy đớn đau!
Nhiều người luôn cảm thấy đau khổ vì lòng
bạc ác của người đời. Những người khác lại đau
khổ vì gặp thất bại triền miên trong công việc.
Đau khổ có thể là do chúng ta phải chịu đựng
bệnh tật hoặc những cơn khủng hoảng tinh thần
Trong cuộc sống, những hoàn cảnh bi thảm, tệ
hại ngoài sức tưởng tượng... Đau khổ khi cuộc đời
chúng ta gặp phải những biến cố bất ngờ, ngoài
14

Quà tặng trái tim

mong muốn của mình: những bạo lực, tệ nạn xã
hội, tai nạn giao thông... Đau khổ có thể là do
chúng ta phải chịu đựng những hiểu lầm, oan
trái... mà cuộc đời mang đến. Đau khổ cũng có
thể là do những cao vọng của đời mình chưa đạt
được... Ngoài ra, đau khổ có thể là một phản ứng
tự nhiên của chúng ta trước sự ra đi của người
thân yêu hoặc sự mất mát những điều quan trọng
và có ý nghĩa đối với cuộc sống của mình. Chưa
hết, ngay cả trong tình yêu cũng có đau khổ, vì
nhiều khi “cho rất nhiều nhưng chẳng nhận bao
nhiêu” (Xuân Diệu). Thế rồi, đau khổ còn là khi
bị gia đình hai bên cấm cản, khi người yêu phản
bội, khi tình yêu tan vỡ...
Cuộc sống có hàng tỷ nỗi khổ! Không ai có
thể liệt kê hết tên gọi của những nỗi khổ đau mà
từng người chúng ta gặp phải trong cuộc sống.
Mỗi người lại có những nỗi đau khổ khác nhau,
chẳng ai giống ai! Và ngay trong một đời người,
ở mỗi lứa tuổi khác nhau, mỗi chúng ta lại có
những nỗi khổ đau mang màu sắc khác nhau.
Tuổi càng cao thì càng có thời gian dài trải
nghiệm, và những nỗi khổ đau chồng chất trong
Chìa khóa sống lạc quan

15

cuộc sống càng nhiều! Càng phải đối diện với
những đau khổ, phức tạp của bề trái xã hội, con
người lại càng dễ có thái độ bi quan, chán nản. Từ
đó, nhiệt huyết mất dần, “nhựa sống” khô cạn...
Do phải trải qua quá nhiều mệt mỏi rã rời vì cuộc
sống, con người không còn muốn cố gắng vươn
lên; thậm chí không còn dám tin rằng mình có
thể lạc quan trong cuộc sống!

L



ý do căn bản thứ hai khiến chúng
ta bi quan là do những gánh nặng,
áp lực của cuộc sống luôn đè nặng lên cả thể chất
lẫn tinh thần. Chuyện “cơm áo gạo tiền” luôn là
vấn đề nan giải đối với nhiều người trong chúng
ta. Những vất vả cơm áo đời thường khiến con
người lúc nào cũng phải tối tăm mặt mũi, chẳng
còn đầu óc đâu mà nghĩ đến điều gì khác sáng
sủa hơn trong cuộc đời. Hằng ngày, có biết bao
nhiêu người phải “đổ mồ hôi, sôi nước mắt” mà
vẫn không có đủ cái ăn, cái mặc... Có nhiều lúc
chúng ta tự hỏi, tại sao chỉ vì chuyện miếng cơm
manh áo mà có những lúc con người đối xử với
nhau tàn nhẫn quá?
16

Quà tặng trái tim

Biết bao nhiêu người trẻ tuổi mà vẫn phải
sống trong cảnh thất nghiệp, sống để... chờ “thời”!
Chữ “thời” mà họ sử dụng ở đây có ý muốn nói
đến việc họ muốn chờ đợi một cơ hội nghề nghiệp
nào đó tốt hơn. Giữa lúc tuổi thanh niên tràn đầy
nhựa sống, nhiệt huyết có thừa, muốn được làm
việc, được phát huy năng lực thật sự của bản thân,
được cống hiến cho đời mà nhiều lúc lại không
tìm thấy một cơ hội thích hợp nào cả! Với tuổi trẻ,
tương lai tưởng chừng như rộng mở phía trước,
nhưng thực tế cuộc sống của họ lại lâm vào ngõ
cụt bế tắc. Những ước mơ cao đẹp đành phải tạm
gác sang một bên để nhường chỗ cho nhu cầu thực
tế trước mắt. Và để giải quyết nhu cầu miếng cơm
manh áo trước mắt, nhiều khi họ phải làm những
công việc trái với kiến thức chuyên môn đã được
đào tạo, trái với sở thích, lòng mong muốn của họ.
Điều này có khi trở thành một bi kịch trong cuộc
sống cá nhân của họ. Trong những hoàn cảnh
như vậy, dù là một con người lạc quan nhất cũng
không thể tránh khỏi có những lúc cảm thấy bi
quan, mất tự tin vào năng lực, vào tương lai của
bản thân.
Chìa khóa sống lạc quan

17

Ấy thế mà trong cuộc sống, đâu phải chỉ có
những người không đủ cái ăn, cái mặc, chưa có
nghề nghiệp ổn định mới tỏ thái độ bi quan đâu!
Ngay cả nhiều kẻ giàu có cũng vẫn cứ bi quan
như thường. Nắm trong tay một số lượng vốn
liếng, tài sản càng lớn thì lại càng phải biết lo
đầu tư sao cho sinh lợi nhiều nhất. Bởi vì, giàu có
đến đâu mà cứ ngồi một chỗ ăn thì đến một lúc
nào đó của cải cũng sẽ hết.
Cứ nhìn những nhà đầu tư chứng khoán ở
sàn giao dịch mỗi ngày, mắt mũi họ dáo dác nhìn
lên màn hình điện tử; mỗi khi chỉ số VN-Index
sụt giảm cũng đủ thấy nét mặt họ tỏ ra bi quan
kinh khủng đến mức nào! Đồng tiền vốn dĩ là
cái không thể nắm giữ mãi trong tay. Quan sát
những phiên giao dịch mỗi sáng, chúng ta thấy
có những người mặt mũi bỗng chốc trở nên xanh
rờn, rồi chuyển sang tái mét, tay chân run rẩy,
toát mồ hôi hột... Thế rồi, chẳng mấy chốc, da mặt
họ lại rất đỗi hồng hào và nét mặt lạc quan trở
lại khi chỉ số nói trên tăng vọt lên. Họ chăm chú
theo dõi từng sự thay đổi trên màn hình để biết
tại phiên giao dịch hôm nay có bao nhiêu mã cổ
18

Quà tặng trái tim

phiếu tăng giá, bao nhiêu mã cổ phiếu đứng giá,
bao nhiêu mã cổ phiếu giảm giá? Và thái độ lạc
quan hay bi quan của họ cũng lần lượt thay đổi
cùng với sự thay đổi tương ứng của những con số
nhấp nháy mà họ đọc được trên bảng điện tử. Có
người vô cùng sung sướng, lạc quan khi chỉ sau
một đêm ngủ, sáng sớm mở mắt ra bỗng chốc đã
trở thành triệu phú. Nhưng cũng có những người
đang cực kì giàu có, thế rồi cũng chỉ sau một đêm
thì tất cả những gì họ nắm giữ trong tay đã hóa
thành đống giấy lộn. Họ lại trở về với trạng thái
“tay trắng” giống như lúc đầu; hay thậm chí, còn
nợ nần chồng chất.
Còn với những nhà doanh nghiệp, nghề
nghiệp của họ được xếp vào tầng lớp giàu có của
xã hội, nhưng có phải lúc nào họ cũng có thể
mang một thái độ lạc quan nhìn cuộc sống hay
không? Tình hình kinh tế trong nước lẫn quốc tế
luôn luôn thay đổi. Nhiều người trong số họ phải
thừa nhận, nghề kinh doanh là một trong những
nghề nhiều căng thẳng nhất, lúc nào cũng phải
lo lắng, động não, tìm cách duy trì sự tồn tại và
phát triển của doanh nghiệp mình. Ngày nay, với
Chìa khóa sống lạc quan

19

xu thế toàn cầu hóa, bất cứ sự biến động của một
yếu tố nào đó trên thị trường toàn cầu cũng đều
ảnh hưởng đến hoạt động của từng quốc gia, từng
doanh nghiệp. Nhìn vào thương trường, bạn thấy
những người thành công rực rỡ cũng nhiều, mà
những kẻ thất bại thê thảm cũng lắm! Đọc thông
tin quảng cáo trên nhật báo vào mỗi sáng, bạn sẽ
thấy mỗi ngày có bao nhiêu doanh nghiệp bố cáo
thành lập, thì cũng có một số lượng không ít các
doanh nghiệp phải tuyên bố làm thủ tục giải thể
hoặc phá sản.


L

ý do căn bản thứ ba khiến chúng
ta dễ bi quan là những trở ngại,
thách thức trong cuộc sống. Cuộc sống hoàn toàn
không đơn giản chút nào cả, không phải lúc nào
mọi thứ cũng diễn ra thuận buồm xuôi gió. Những
trở ngại, thách thức Trong cuộc sống có thể đến
từ thiên nhiên, từ xã hội hay từ người khác, làm
ảnh hưởng đến cuộc sống của bản thân chúng ta.
20

Quà tặng trái tim

Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất vẫn là chính bản
thân ta.
Những thảm họa của thiên nhiên đã và vẫn
đang đe dọa cuộc sống con người ở rất nhiều nơi
trên thế giới. Tài sản mà bạn vất vả tích cóp cả
đời, chỉ trong nháy mắt có thể đã tan thành mây
khói. Bao nhiêu con người đang có một cuộc sống
an ổn, bình thường mà chỉ trong chốc lát đã lâm
vào cảnh màn trời chiếu đất. Cuộc sống quả thực
là có nhiều điều rất khó! Khi phải đứng trước tình
thế “nghìn cân treo sợi tóc”, chúng ta chẳng biết
mình nên hành động như thế nào nữa?
Đó là những nguyên nhân từ thiên nhiên.
Thế còn trong đời sống xã hội, muốn làm bất cứ
điều gì để vươn lên Trong cuộc sống, bạn cũng
thấy có những sự cản trở nhất định. Cuộc sống
luôn đầy những thách đố, dù chúng ta có muốn
trốn tránh cũng không được. Lúc nào chúng ta
cũng cảm thấy hình như mình bị người khác “phá
đám” trong mọi chuyện lớn nhỏ của cuộc sống!
Cuộc sống mỗi ngày có thể đem lại cho chúng ta
biết bao vấn đề đau đầu cần phải giải quyết. Thế
Chìa khóa sống lạc quan

21

nhưng, khi muốn giải quyết một vấn đề này thì
lại đụng chạm đến hàng loạt vấn đề khác. Nhiều
vấn đề đan xen chằng chịt với nhau, thành một
“nút thắt” mà chúng ta không biết phải tháo gỡ
như thế nào.
Những áp lực cuộc sống: công việc, học tập, gia
đình... luôn đè nặng mỗi người chúng ta. Chính
vì cuộc sống nhiều trở ngại, thách thức nên khi
làm bất cứ công việc gì chúng ta cũng phải mang
nặng nỗi lo. Nhiều người luôn bị những nỗi lo này
đè nặng, thành ra lúc nào cũng phải “ôm cả đống
lo” mà mãi cũng chẳng lo được chuyện gì ra hồn
cả! Càng lớn tuổi thì càng phải gánh vác nhiều
trách nhiệm, nên những nỗi lo lắng càng chồng
chất, đè nặng tâm hồn. Những khó khăn, trắc trở
trong cuộc sống làm cho con người dần trở nên
mệt mỏi, chán nản, thụ động. Nhìn quanh cuộc
sống, ở đâu cũng thấy những cản trở, những bế
tắc, khó tìm thấy lối thoát...
Dấu ấn thời gian để lại là những vết nhăn
hằn sâu vẻ lo lắng, bi quan trên gương mặt. Mỗi
ngày, những dòng suy nghĩ trong đầu óc chúng ta
cứ lan man hết chuyện này đến chuyện khác, và
22

Quà tặng trái tim

tình hình này cứ kéo dài như vậy mãi cho đến tận
những giây phút cuối cùng của cuộc đời! Chúng
ta sống một cuộc đời bi quan với cõi lòng nặng
trĩu mà khó tìm thấy cách nào thoát ra được.
Sự thật là cuộc sống hôm nay có rất nhiều
bon chen, nhiều ganh đua thì con người mới có
thể tồn tại và vươn lên được. Chúng ta không thể
thoát khỏi cái guồng quay đó. Thế nhưng, ganh
đua hay bon chen để rồi lại đánh mất chính thái
độ sống lạc quan của mình thì có nên không?


L

ý do căn bản thứ tư khiến chúng
ta bi quan là thực tế cuộc sống
mỗi người đã phải chịu đựng quá nhiều thiệt thòi,
bất công. Phải thừa nhận, khả năng chịu đựng
của con người là có giới hạn. Trong cuộc sống, có
những điều chúng ta chịu đựng được, nhưng cũng
có những điều quả là vượt quá sức chịu đựng của
ta. Có những điều chúng ta không gây ra nhưng
vẫn cứ phải gánh chịu! Trước những tình cảnh
như vậy, chúng ta rất khó tránh khỏi ý nghĩ tự
cho mình là “nạn nhân” của cuộc đời.
Chìa khóa sống lạc quan

23

Trong cuộc sống hằng ngày, rất nhiều khi
chỉ vì những suy nghĩ, lời nói hay việc làm sai
trái của người khác khiến chúng ta buồn bực.
Mỗi sáng, chỉ cần bước chân ra đường, chúng ta
sẽ thấy nhan nhản trước mắt mình đủ mọi lý do
để bực dọc chỉ vì sự thiếu ý thức công cộng - bắt
nguồn từ thói ích kỷ và sự thiếu hiểu biết - của
nhiều người: rác rến vất bừa bãi ngoài đường;
bước chân ra đường, ngày nào cũng phải chứng
kiến nhiều người phóng nhanh vượt ẩu, gây tai
nạn giao thông; xe chở vật liệu che chắn sơ sài
làm rơi vãi đất cát gây bụi bặm; những xưởng sản
xuất ở ngay bên cạnh khu dân cư luôn thải khói
và hóa chất độc hại gây ô nhiễm không khí và
nguồn nước; vào những ngày mưa lớn, hệ thống
thoát nước bị nghẹt gây ngập nước; mỗi buổi
chiều tối, những hàng ăn quán nhậu ồn ào lấn
chiếm lòng lề đường; trụ điện đổ ngã, ngiêng vào
nhà dân, có nguy cơ gây nguy hiểm chết người mà
chưa thấy ai đến sửa...
Những chuyện bực dọc trên, cứ kéo dài ngày
này sang tháng nọ, khiến nhiều khi chúng ta có
khuynh hướng trách móc thiên hạ phần đông
24

Quà tặng trái tim

đều là những kẻ ích kỷ, sống vô trách nhiệm, chỉ
biết đến quyền lợi riêng mà không nghĩ đến cộng
đồng. Từ đó, chúng ta lúc nào cũng tỏ ra bi quan,
lúc nào cũng cảm thấy tâm trạng của mình đầy
căng thẳng khi phải nhìn nhận bất cứ sự việc gì
khác xảy ra trong cuộc đời.
Ngoài ra, có khi chúng ta còn cảm thấy cuộc
sống thật bất công, bởi vì chúng ta muốn quá
nhiều thứ của cải vật chất mà lại không có được,
thành thử rất dễ cảm thấy bi quan, đau khổ.
Chúng ta luôn nhìn thiên hạ xung quanh và cho
rằng, tại sao thiên hạ có được toàn những thứ
mình muốn mà mình lại không có được? Từ đó,
chúng ta càng muốn làm sao cho bằng được với
thiên hạ.
Có khi, những suy nghĩ của chúng ta còn đi
đến chỗ tự cho rằng: mình xứng đáng hơn thiên
hạ, tại sao mình không có những điều mà thiên
hạ đang có? Rồi từ đó, chúng ta càng có khuynh
hướng tự cho mình là kẻ đang phải chịu đựng
nhiều thiệt thòi, bất công nhất trên cõi đời này!
Chuyện gì chúng ta cũng bi quan, bất mãn, hằn
học, oán trách người khác.
Chìa khóa sống lạc quan

25

Tuy nhiên, mọi việc có thật sự như thế không?
Trong cuộc sống, có thể có những lúc chúng ta bị
thiệt thòi, bất công thật! Nhưng cũng có những
khi chỉ là do ta tự nghĩ ra những thiệt thòi, bất
công, trong khi bản thân mình không hề gánh
chịu một chút nào cả. Và rất nhiều khi, biết đâu
chính chúng ta lại đang tiếp tục gây ra những
thiệt thòi, bất công cho rất nhiều người khác mà
ta không ý thức hết được!


N

goài những lý do cơ bản nêu trên
thì cuộc sống còn có rất nhiều lý
do khác khiến chúng ta bi quan, không thể nào
kể ra hết được. Trên đời này, dĩ nhiên không ai
là người có thể tường tận hết mọi khía cạnh, ngõ
ngách phức tạp của cuộc sống! Bản thân người
viết cuốn sách này cũng vậy!
Tuy nhiên, điều chúng ta quan tâm ở đây
không phải là liệt kê hết mọi lý do khiến cho con
người ta dễ có thái độ bi quan Trong cuộc sống.
Đã bi quan rồi mà lại còn cố gắng đào sâu thêm
vào những chuyện chi li, vặt vãnh khiến mình
26

Quà tặng trái tim

bi quan, thì chỉ càng làm cho chúng ta bi quan
nhiều hơn mà thôi! Ở đây, bản thân việc đào sâu
vào những lý do khiến chúng ta bi quan có thể
mang tính chất chủ quan, phiến diện. Xét về căn
bản, việc cố gắng đào sâu vào những lý do khiến
mình bi quan sẽ không thể mang lại nhiều ích
lợi cho bằng việc đào sâu vào những lý do khiến
mình lạc quan!
Ở chương 3 cuốn sách này, chúng ta sẽ nỗ lực
tư duy về nhiều vấn đề phức tạp Trong cuộc sống
theo những chiều hướng khác. Nghĩa là, thay vì
chỉ nhìn thấy những lý do để bi quan, chúng ta
sẽ lần lượt đào sâu vào những lý do khác có thể
khiến chúng ta sống lạc quan nhiều hơn! Đây
cũng là mục đích chính yếu của cuốn sách này.
Nếu chúng ta cứ cố tìm cách để nhìn nhận
mọi vấn đề Trong cuộc sống theo cái nhìn một
chiều, phiến diện, rồi tiếp tục đào sâu vào những
lý do khiến mình bi quan, chúng ta dễ có khuynh
hướng ngày càng bị lún sâu thêm vào những
thái độ sống bi quan không lối thoát. Trái lại,
nếu chúng ta biết nhìn nhận mọi vấn đề Trong
cuộc sống theo nhiều chiều hướng khác nhau,
Chìa khóa sống lạc quan

27

từ nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, chúng ta sẽ
phát hiện ra rất nhiều lý do để chúng ta có thể
sống lạc quan. Rất có thể, chúng ta sẽ ngạc nhiên
với những phát hiện mới mẻ, sâu sắc của chính
mình. Sở dĩ như vậy là vì, lâu nay chúng ta cứ
mãi tự giam hãm mình trong một thái độ sống
có phần bi quan, nên chúng ta chưa phát hiện ra
mà thôi!
Sự khác biệt cơ bản giữa người có thái độ
sống lạc quan với người có thái độ sống bi quan
cũng chính là ở đó. Bất cứ ai trong chúng ta cũng
đều có khả năng nhận ra những khía cạnh mới
mẻ trong cuộc sống, để có thể sống lạc quan mỗi
ngày. Cùng một sự việc xảy ra, nhưng mỗi người
đều có thể có cách nhìn khác nhau đối với sự việc
đó. Cùng đối mặt với một vấn đề, nhưng mỗi
người lại có cách giải quyết khác nhau đối với vấn
đề đó. Cho nên, mỗi chúng ta cần nỗ lực tư duy
và tìm cách giải quyết mọi vấn đề mà chúng ta
gặp trong cuộc sống theo những phương hướng
mới mẻ khác nhau, sao cho có thể làm chuyển
biến cuộc đời mình theo một khuynh hướng tốt
đẹp hơn!
28

Quà tặng trái tim

Những biểu hiện của thái độ bi quan

T

rong cuộc sống, chúng ta mang
thái độ sống như thế nào thì chúng
ta sẽ có khuynh hướng biểu hiện bản thân mình
như thế ấy. Cũng tương tự như số lượng những
lý do khiến chúng ta dễ bi quan, những biểu hiện
của thái độ bi quan thường rất phức tạp, đa dạng,
không thể nào kể ra hết được... Dưới đây, chúng
ta chỉ có thể xem xét qua một vài biểu hiện căn
bản nhất của thái độ bi quan mà thôi!


T

rước hết, bạn có để ý thấy, nếu
những người lạc quan luôn có nét
mặt vui tươi, hớn hở bao nhiêu, thì trái lại, những
người bi quan luôn mang một nét mặt cực kì sầu
thảm. Lúc nào họ cũng làm ra vẻ như họ là người
đang phải mang vác hết thảy những nỗi khổ đau
ê chề trên cuộc đời này vậy! Suốt cả ngày, không
biết bao nhiêu lần họ ngồi ngáp dài, chán chường,
buông ra những lời than thở dài thườn thượt.
Thái độ bi quan khiến con người ta sống thẫn thờ
Chìa khóa sống lạc quan

29

ban ngày, thao thức khó ngủ ban đêm... Mọi khía
cạnh trong cuộc đời đều trở nên phai tàn, héo úa.
Từ đó, con người lại càng khó thoát khỏi khuynh
hướng nhìn nhận mọi thứ trong cuộc sống quanh
mình bằng con mắt sầu thảm, xám xịt.
Ngày lại ngày, thân xác họ trở nên rã rời, héo
mòn, tiều tụy. Dáng vẻ họ luôn lờ đờ, thiểu não.
Giọng nói của họ yếu ớt, thều thào, nghe chẳng
khác nào giọng nói của một người bệnh đang nằm
trên giường trong giây phút hấp hối. Những bước
đi của họ cũng đầy vẻ mỏi mệt, không còn nhanh
nhẹn, tự tin như lúc bình thường. Tác phong làm
việc hằng ngày của họ hóa thành lề mề, chậm
chạp, không còn hăng hái...
Nhìn vào những biểu hiện bên ngoài của con
người bi quan, chúng ta cảm thấy thương cho họ
mà cũng là thương cho chính chúng ta. Con người
ta khó có thể cảm nhận hạnh phúc và khó có thể
gặt hái được thành công gì - nếu cứ mang một
thái độ sống bi quan như vậy.
Hơn thế nữa, chẳng có ai lại thích làm việc
hoặc sống bên cạnh những người mà vẻ mặt lúc
30

Quà tặng trái tim

nào cũng bi quan. Bởi vì, khi sống gần những
người bi quan, chúng ta dễ bị ảnh hưởng bởi thái
độ bi quan của họ. Nhiều khi chúng ta có muốn
giúp họ thoát khỏi bi quan cũng không được, vì
họ rất dễ có những phản ứng thiếu kiềm chế mỗi
khi chúng ta tìm cách tiếp cận với họ. Giúp con
người về tiền bạc vật chất thì rất dễ, chỉ cần ta
có sẵn tiền trong tay. Thế nhưng, giúp con người
trở nên lạc quan thì rất khó, dù chúng ta có mang
sẵn trong mình thái độ sống lạc quan đi chăng
nữa.
Nhiều khi, chúng ta mang thái độ sống lạc
quan để tiếp xúc với những người đang bi quan,
thì thái độ lạc quan của chúng ta có khi lại trở
thành trở ngại rất lớn trong việc tiếp xúc với họ.
Một khi đã bi quan thì con người thường cảm
thấy khó hòa đồng với những người lạc quan, từ
đó dễ có khuynh hướng xa cách hoặc gây hấn cả
với những người đang lạc quan - cho dù những
người lạc quan có thể chẳng hề chủ ý “gây” điều
gì với mình.
Nhiều khi, trong mắt của những người sống
bi quan trầm trọng lâu ngày, thái độ sống lạc
Chìa khóa sống lạc quan

31

quan của nhiều người xung quanh biết đâu lại
trở thành lý do khiến họ bực bội. Cuộc sống trên
cõi đời này của chúng ta sở dĩ phức tạp là như
vậy; mà một phần lớn những sự phức tạp ấy là do
chính con người tạo ra. Muốn sống lạc quan thì tự
bản thân mỗi người phải biết thay đổi suy nghĩ,
nâng mình lên một tầng bậc nhận thức cao hơn,
và nhất là phải nỗ lực rèn luyện thái độ sống lạc
quan mỗi ngày.


B

iểu hiện tiếp theo của thái độ bi
quan chính là chúng ta luôn nghĩ
đến điều rủi nhiều hơn điều may. Những người
bi quan tự cho rằng, bản thân mình toàn gặp
chuyện xui xẻo, còn thiên hạ - trái lại - lúc nào
cũng chỉ toàn gặp những chuyện may mắn mà
thôi. Nói cách khác, họ nghĩ bao nhiêu chuyện
may mắn đều rơi vào thiên hạ, còn những chuyện
rủi chỉ mình họ ôm. Họ không ngừng tự dằn vặt
bản thân chỉ vì một suy nghĩ cứng nhắc, hoàn
toàn thiếu căn cứ như vậy. Không hiểu dựa vào
căn cứ nào mà họ luôn quả quyết mạnh mẽ về
32

Quà tặng trái tim

mọi chuyện xảy đến cho bản thân mình và cho
người khác như vậy? Làm sao họ biết hết được
những chuyện gì đã xảy đến với người khác?
Nếu chúng ta biết hết những chuyện đã xảy
đến với người khác trong quá khứ và hiện tại đi
chăng nữa, thì chúng ta cũng chưa thể nào biết
được một cách cụ thể, chính xác những gì sẽ xảy
đến cho người khác ở tương lai. Thế thì, chúng ta
cũng đừng vội tự cho là người khác may mắn hơn
mình! Có khi chúng ta được may mắn hơn người
khác rất nhiều mà chỉ vì chúng ta chưa nhận ra
mà thôi! Có khi may mắn trong cuộc đời đang
sắp đến với ta mà chỉ vì ta cứ bi quan không chịu
dang tay đón nhận mà thôi.
Mọi thứ trong cuộc đời này luôn luôn biến
đổi. Một điều gì đó đang xảy ra mà chúng ta cho
là tồi tệ, thì không có nghĩa là nó sẽ tồi tệ như
thế mãi. Có thể sự việc mà chúng ta cho là tồi tệ
ấy chỉ là do chúng ta chưa nhận ra mặt tốt đẹp ở
phía bên kia của sự vật. Hoặc cũng có thể sự việc
mà chúng ta cho là tồi tệ ấy chỉ là một sự dọn
đường chuẩn bị cho một điều tốt đẹp đang đến
rất gần.
Chìa khóa sống lạc quan

33

Tóm lại, những người bi quan đã tuyệt đối
hóa vấn đề họa phúc trong cuộc đời này. Họ đã
quên mất quan niệm sống “Trong họa có phúc,
trong phúc có họa”. Và nhất là, họ không bao giờ
nghĩ rằng bản thân họ có thể chuyển họa thành
phúc, nên lúc nào cũng tự giam hãm mình trong
một thái độ sống bi quan đến mức vô lý. Nhiều
khi, họ đang sống trong phúc, nhưng vì cứ mang
những thái độ và suy nghĩ bi quan, thành ra phúc
lại chuyển thành họa.
Thế nhưng, điều nguy hiểm nhất ở đây là, họ
lại rất đỗi chủ quan, cứ tự cho rằng mình có lý
khi sống như vậy. Thành thử, cuộc đời họ sau bao
năm dài vẫn khó có thể thoát ra khỏi những đám
mây mù của bi quan.


T

ự than thân trách phận cũng là
một biểu hiện rất dễ nhận thấy ở
những người có thái độ sống bi quan. Chính vì
luôn tự cho rằng cuộc sống của người khác luôn
gặp chuyện may mắn hơn mình, chính vì luôn
nghĩ đến điều rủi hơn là điều may, chúng ta đi
34

Quà tặng trái tim

đến chỗ tự đổ lỗi mọi thứ cho cái gọi là “số phận”.
Khi gặp thất bại hoặc gặp phải những chuyện trái
ý nào đó, chúng ta tự an ủi mình bằng câu: “Tại
cái số của mình nó đen đủi như vậy!” Thế những
lúc bạn phải vất vả để đạt được một thành công
nho nhỏ nào đấy, bạn có tự nhủ rằng: “Tại cái số
của mình nó may mắn như vậy!” không? Chắc
chắn là không! Khi chúng ta thành công, chúng
ta tự hào với những gì mình làm được. Chúng ta
cho rằng, kết quả thành công đó là do chính mình
làm nên. Vậy tại sao khi chúng ta thất bại, chúng
ta không nghĩ, thất bại đó cũng do chính mình
gây ra?
Có thể có rất nhiều nguyên nhân đưa đến
một thất bại, nhưng chắc chắn bản thân mình
cũng có một phần lỗi trong đó. Thậm chí, có khi
bản thân mình mới là nguyên nhân chính yếu
dẫn đến thất bại, còn những nguyên nhân khác
chỉ là phụ thuộc.
Rất nhiều khi, chúng ta chưa thành công chỉ
vì chúng ta chưa cố gắng đủ. Hoặc chúng ta đã
cố gắng rất nhiều nhưng vẫn chưa thành công,
chỉ vì chúng ta chưa đủ sáng suốt để nhận thức
Chìa khóa sống lạc quan

35

đúng đắn tình hình thực tế, thay vì cứ đổ lỗi cho
hoàn cảnh. Dẫu sao, hoàn cảnh vẫn chỉ là hoàn
cảnh. Còn việc nhận thức đúng về hoàn cảnh rồi
tìm cách thích nghi, nỗ lực cố gắng để thành công
chính là trách nhiệm thuộc về chúng ta.
Nếu chúng ta đủ tỉnh táo để nhận ra lỗi của
mình trong những thất bại, thì chúng ta sẽ tránh
được việc lặp lại những thất bại hôm nay. Điều
này chứa đựng nhiều ý nghĩa tích cực hơn so với
việc ngồi một chỗ để than thân trách phận!
Chỉ riêng việc mất nhiều thời gian để than
thân trách phận đã là một cách tự bỏ phí cuộc đời
mình. Cuộc đời ta ngắn ngủi lắm, có rất nhiều
việc tốt đáng làm mà không đủ thời ...